เมื่อพูดถึง Bearing Protection หลายคนอาจมองว่าหน้าที่ของซีลมีเพียงการป้องกันไม่ให้ Oil หรือ Grease รั่วออกจาก Bearing Housing แต่ในความเป็นจริง หน้าที่สำคัญไม่แพ้กันคือการป้องกัน Water, Dust และ Contamination จากภายนอกไม่ให้เข้าสู่ระบบ เพราะในหลายอุตสาหกรรม สาเหตุของ Bearing Failure ไม่ได้เกิดจากตัว Bearing เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากสภาพแวดล้อมรอบเครื่องจักร เช่น ความชื้น ฝุ่น น้ำจากการล้างเครื่องจักร สารเคมี หรือแม้แต่การติดตั้งเครื่องจักรในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงจากบรรยากาศที่สามารถเกิดการระเบิดได้
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ในการเลือก Bearing Protector / Bearing Isolator สำหรับเครื่องจักรอุตสาหกรรม เราไม่ควรมองเพียงเรื่องขนาด Shaft หรือรูปแบบของซีล แต่ควรพิจารณามาตรฐานและความสามารถในการป้องกันสภาพแวดล้อมด้วย
หนึ่งในเทคโนโลยีที่น่าสนใจคือ LabTecta 66 จาก AESSEAL ซึ่งมีการระบุ IP66 Protection และสามารถจัดหาใน ATEX Certified Configuration ตามเงื่อนไขของผลิตภัณฑ์และการรับรอง
IP66 คืออะไร?
IP66 หรือ Ingress Protection Rating เป็นระดับการป้องกันการแทรกซึมของสิ่งแปลกปลอมและน้ำเข้าสู่อุปกรณ์ โดยตัวเลข 2 หลักมีความหมายแตกต่างกัน
ตัวเลขหลักแรก “6” — Dust Protection
เลข 6 หมายถึงระดับ Dust-Tight ซึ่งเป็นระดับสูงสุดของการป้องกันของแข็งตามระบบ IP โดยออกแบบให้ฝุ่นไม่สามารถเข้าสู่ภายในอุปกรณ์ได้ภายใต้เงื่อนไขการทดสอบที่กำหนด
สำหรับ Bearing Protection เรื่องนี้มีความสำคัญอย่างมาก เพราะ Dust และ Particles ที่เข้าไปภายใน Bearing Housing สามารถปนเปื้อนกับ Lubricant และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด Abrasive Wear, Lubricant Degradation และ Bearing Damage
ตัวเลขหลักที่สอง “6” — Protection Against Water Jets
เลข 6 หมายถึงการป้องกันน้ำจาก Powerful Water Jets ที่พุ่งเข้าสู่อุปกรณ์จากทุกทิศทาง ภายใต้เงื่อนไขการทดสอบที่กำหนด
จุดนี้มีความสำคัญกับเครื่องจักรในโรงงานที่มีการใช้น้ำในการทำความสะอาด หรือมีโอกาสสัมผัสกับน้ำและความชื้นเป็นประจำ
ดังนั้นเมื่อพูดว่า LabTecta 66 มี IP66 Protection จึงไม่ได้หมายถึงเพียง “กันน้ำ” แต่หมายถึงการป้องกันทั้ง Dust Ingress และ Water Ingress ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของ Bearing Contamination
ทำไม IP66 จึงสำคัญกับ Bearing?
ลองมองปัญหาในรูปแบบของ Failure Mechanism
Water / Dust Ingress
↓
Lubricant Contamination
↓
Lubricant Degradation
↓
Friction + Wear + Corrosion
↓
Bearing Damage
↓
Unplanned Shutdown
เมื่อ Contaminants สามารถเข้าสู่ Bearing Housing ได้ น้ำและฝุ่นอาจเข้าไปปนกับ Oil หรือ Grease ทำให้คุณสมบัติของ Lubricant เปลี่ยนแปลง และลดความสามารถในการสร้าง Lubricating Film ระหว่างผิวสัมผัสของชิ้นส่วน
เมื่อ Film Thickness ลดลง ความเสี่ยงของ Metal-to-Metal Contact ก็เพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดความร้อน การสึกหรอ และความเสียหายของ Bearing ตามมา
ดังนั้นหน้าที่ของ Bearing Protection จึงมี 2 ด้านที่ต้องทำงานควบคู่กัน
Lubricant Retention
รักษา Oil หรือ Grease ให้อยู่ภายใน Bearing Housing
และ
Contamination Exclusion
ป้องกัน Water, Dust และสิ่งปนเปื้อนจากภายนอกไม่ให้เข้าสู่ Bearing
แนวคิดนี้เป็นหัวใจสำคัญของ Bearing Protection สำหรับเครื่องจักรที่ต้องทำงานต่อเนื่อง
แล้ว ATEX Certified คืออะไร?
อีกหนึ่งคำที่มักพบในงานอุตสาหกรรมคือ ATEX โดยที่ ATEX มาจากคำว่า ATmosphères EXplosibles เป็นข้อกำหนดของสหภาพยุโรปที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์ที่นำไปใช้งานใน Potentially Explosive Atmospheres พื้นที่ประเภทนี้อาจมี Flammable Gas, Vapour หรือ Combustible Dust ซึ่งหากเกิดการผสมกับออกซิเจนในสัดส่วนที่เหมาะสม และมี Ignition Source ก็อาจนำไปสู่การเกิด Explosion ได้
ดังนั้นอุปกรณ์ที่ถูกนำไปใช้งานในพื้นที่ดังกล่าวจึงต้องได้รับการออกแบบ ประเมิน และรับรองให้เหมาะสมกับข้อกำหนดด้าน Explosion Protection
สำหรับ LabTecta 66 ผู้ผลิต AESSEAL ระบุว่าผลิตภัณฑ์สามารถจัดหาใน ATEX Certified Configuration และมีการอ้างอิงการรับรองตาม ATEX Directive 2014/34/EU โดยต้องพิจารณา Configuration และเงื่อนไขของ Certificate สำหรับการใช้งานจริง
ATEX เกี่ยวข้องกับ Bearing Protector อย่างไร?
สิ่งสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจคือ
ATEX ไม่ได้หมายความว่า Bearing Protector เป็นอุปกรณ์ป้องกันการระเบิดโดยตรง
แต่หมายถึงการที่ผลิตภัณฑ์ได้รับการประเมินตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้สามารถนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องจักรใน Potentially Explosive Atmosphere ได้ตามเงื่อนไขของการรับรอง
ตัวอย่างอุตสาหกรรมที่อาจพบพื้นที่ลักษณะนี้ ได้แก่
- Oil & Gas
- Petrochemical
- Refinery
- Chemical Processing
- Solvent Processing
- Gas Processing
- โรงงานที่มี Combustible Dust
- อุตสาหกรรมที่มีการจัดประเภทพื้นที่เป็น Hazardous Area
ดังนั้น หากเครื่องจักร เช่น Pump, Motor, Fan หรือ Gearbox ถูกติดตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีข้อกำหนด ATEX การเลือก Bearing Protection ก็จำเป็นต้องพิจารณาเรื่อง Certification ให้สอดคล้องกับ Hazardous Area Classification และข้อกำหนดของเครื่องจักรด้วย
IP66 กับ ATEX เหมือนกันหรือไม่?
คำตอบคือ ไม่เหมือนกัน
แม้ว่าทั้งสองมาตรฐานจะมีความสำคัญกับอุปกรณ์อุตสาหกรรม แต่มีวัตถุประสงค์แตกต่างกันอย่างชัดเจน
| หัวข้อ | IP66 | ATEX |
|---|---|---|
| จุดประสงค์หลัก | Ingress Protection | Explosion Protection Requirements |
| ป้องกัน | ฝุ่นและน้ำ | ความเสี่ยงจาก Explosive Atmosphere |
| Dust | Dust-Tight | พิจารณาในบริบทของ Hazardous Area |
| Water | Powerful Water Jet | ไม่ใช่ประเด็นหลัก |
| การใช้งาน | สภาพแวดล้อมที่มีฝุ่น/น้ำ | พื้นที่ที่อาจเกิดการระเบิด |
| ความสำคัญกับ Bearing | Contamination Exclusion | ความเหมาะสมสำหรับ Hazardous Area |
พูดง่าย ๆ คือ
IP66 = ป้องกันสิ่งแปลกปลอมและน้ำจากภายนอก
ขณะที่
ATEX = ข้อกำหนดสำหรับอุปกรณ์ที่ใช้งานในพื้นที่ที่อาจเกิด Explosive Atmosphere
ดังนั้น IP66 ไม่ได้แปลว่า ATEX และ ATEX ก็ไม่ได้แปลว่า IP66
แต่ผลิตภัณฑ์หนึ่งสามารถมีคุณสมบัติทั้งสองด้านได้ หากได้รับการออกแบบและรับรองตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
LabTecta 66 กับการป้องกัน Bearing ในงานอุตสาหกรรม
จุดที่น่าสนใจของ LabTecta 66 คือการนำแนวคิดของ Bearing Protection มาพิจารณาร่วมกับสภาพแวดล้อมของเครื่องจักร ตัวผลิตภัณฑ์ใช้แนวคิด Labyrinth Sealing เพื่อสร้างเส้นทางที่ซับซ้อนสำหรับป้องกัน Contamination พร้อมช่วยรักษา Lubricant ภายใน Bearing Housing
เมื่อประกอบกับการออกแบบที่ได้รับการระบุ IP66 Protection จึงเหมาะกับงานที่ต้องเผชิญกับฝุ่น ความชื้น หรือน้ำจากสภาพแวดล้อมและกระบวนการทำความสะอาด
ขณะเดียวกัน สำหรับงานที่อยู่ในพื้นที่ที่มีข้อกำหนดด้าน Explosion Protection ก็สามารถพิจารณา ATEX Certified Configuration ตามรุ่นและเงื่อนไขการรับรองที่เกี่ยวข้องได้ ดังนั้น การเลือก Bearing Protector จึงควรพิจารณาจาก Application + Environment + Failure Mechanism มากกว่าการดูเพียงขนาด Shaft
ตัวอย่าง Failure Mechanism ที่ Bearing Protection ต้องรับมือ
ลองพิจารณาเครื่องจักรที่ติดตั้งอยู่ในโรงงานที่มีทั้งฝุ่นและความชื้น เมื่อเครื่องจักรทำงานต่อเนื่อง สิ่งแวดล้อมภายนอกอาจพยายามเข้าสู่ Bearing Housing ผ่านบริเวณ Shaft Interface หากระบบป้องกันไม่สามารถ Exclude Contamination ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Dust / Water
↓
Bearing Housing
↓
Lubricant Contamination
↓
Lubrication Performance ลดลง
↓
Friction / Temperature / Wear เพิ่มขึ้น
↓
Bearing Life ลดลง
นี่คือเหตุผลที่ Contamination Exclusion ถือเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของ Bearing Protection
เพราะการป้องกัน Bearing ที่ดีไม่ได้มีเป้าหมายเพียงแค่ “ไม่ให้น้ำมันรั่ว” แต่ต้องช่วยรักษาสภาพแวดล้อมภายใน Bearing Housing ให้เหมาะสมกับการทำงานของ Bearing ด้วย
สรุป: IP66 และ ATEX สำคัญอย่างไรกับ LabTecta 66?
ในการเลือก Bearing Protection สำหรับเครื่องจักรอุตสาหกรรม สิ่งที่ต้องพิจารณาไม่ได้มีเพียง Shaft Diameter หรือรูปแบบของ Seal แต่ควรมองไปถึง Operating Environment และ Failure Mechanism ด้วย
- IP66 ช่วยตอบโจทย์ด้าน Dust และ Water Ingress Protection ซึ่งมีความสำคัญต่อการป้องกัน Contamination ของ Lubricant และ Bearing
- ส่วน ATEX Certified Configuration ช่วยตอบโจทย์ด้านการนำผลิตภัณฑ์ไปใช้งานในพื้นที่ที่มีข้อกำหนดเกี่ยวกับ Potentially Explosive Atmospheres ตามเงื่อนไขของการรับรอง
เมื่อนำมาพิจารณาร่วมกับแนวคิด Non-contact / Labyrinth Sealing, Lubricant Retention และ Contamination Exclusion จึงเห็นได้ว่า Bearing Protection เป็นส่วนหนึ่งของ Reliability Engineering ที่มีผลโดยตรงต่ออายุการใช้งานของ Bearing และ Availability ของเครื่องจักร เพราะสุดท้ายแล้ว Bearing Failure ไม่ได้หมายถึงแค่ Bearing เสีย
แต่สามารถนำไปสู่ Bearing Damage → Equipment Damage → Unplanned Shutdown → Machine Downtime
ดังนั้น การเลือก Bearing Protection ที่เหมาะสม จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีในการลดความเสี่ยงของ Premature Bearing Failure และเพิ่ม Equipment Reliability ในระยะยาว
หมายเหตุ: การระบุว่า LabTecta 66 สามารถใช้งานในพื้นที่ ATEX ได้ ต้องตรวจสอบรุ่น, Configuration, Certificate และ Hazardous Area Classification ของหน้างานจริงก่อนเลือกใช้งาน ไม่ควรตีความจากคำว่า “ATEX Certified” เพียงอย่างเดียว
เอกสารคู่มือ LabTecta66
************************
หากเพื่อนๆสนใจนวัตรกรรม Bearing Isolator จากทาง Labtecta สามารถติดต่อ
“บริษัท เดลต้า ซีล อัลไลแอนซ์ จำกัด”
ตัวแทนจำหน่าย Labtecta และ AES Seal อย่างเป็นทางการเจ้าเดียวในประเทศไทย
ช่องทางการติดต่อ:
โทร 038-682-683
Line : @degroup
Website : www.degroup.th.com
************************
แล้วพบกับสาระดีๆแบบนี้ทางด้านงานช่าง งานวิศวกรรม และอุตสาหกรรมได้ที่ นายช่างมาแชร์ นะครับ
Website: www.naichangmashare.com
Facebook: https://www.facebook.com/naichangmashare/
Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCmIPiSeg-uy4k8JYSmknp_g
Instragram: https://www.instagram.com/naichangmashare/
Twitter: https://twitter.com/naichangmashare
#นายช่างมาแชร์ #BearingIsolator #Labtecta
