การใช้งานรถเครนเป็นกิจกรรมที่มีความเสี่ยงสูง หากขาดการวางแผนและประเมินหน้างานอย่างรอบคอบ อาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุ ความเสียหายต่อทรัพย์สิน และผลกระทบต่อชีวิตของผู้ปฏิบัติงาน ดังนั้น การประเมินหน้างานก่อนใช้เครน (Site Survey) จึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้การยกเป็นไปอย่างปลอดภัย เป็นไปตามมาตรฐานวิศวกรรม และสอดคล้องกับข้อกำหนดด้านความปลอดภัย
บทความนี้จะอธิบายรายละเอียดเชิงลึกของการประเมินหน้างานในทุกมิติ ตั้งแต่การวิเคราะห์งานยก ไปจนถึงการจัดทำแผนการยกอย่างเป็นระบบ
1. การวิเคราะห์ลักษณะงานยก (Lift Assessment)
การเริ่มต้นที่ถูกต้องคือการทำความเข้าใจลักษณะของงานยกอย่างละเอียด โดยต้องพิจารณาในประเด็นต่อไปนี้
1.1 ชนิดและลักษณะของชิ้นงาน
- ประเภทของชิ้นงาน เช่น โครงสร้างเหล็ก เครื่องจักร ถังอุตสาหกรรม หรือชิ้นส่วนคอนกรีต
- รูปร่างของชิ้นงาน ว่ามีลักษณะสมมาตรหรือไม่
- จุดศูนย์ถ่วง (Center of Gravity) และตำแหน่งจุดยก
1.2 น้ำหนักของชิ้นงาน
- น้ำหนักจริงของชิ้นงาน
- น้ำหนักของอุปกรณ์ยกทั้งหมด เช่น สลิง โซ่ ตะขอ และอุปกรณ์เสริม
- น้ำหนักรวมที่เครนต้องรับในขณะทำการยก
น้ำหนักรวมทั้งหมดต้องถูกนำไปเปรียบเทียบกับ ตารางพิกัดยกของเครน (Load Chart) ภายใต้เงื่อนไขการทำงานจริง
1.3 ลักษณะการยก
- ความสูงในการยก
- ระยะรัศมี (Working Radius)
- มุมบูมและความยาวบูมที่ใช้งาน
- เป็นการยกครั้งเดียวหรือการยกซ้ำหลายรอบ
2. การเลือกประเภทรถเครนและความเหมาะสมของอุปกรณ์
หลังจากทราบลักษณะงานยกแล้ว จำเป็นต้องเลือกประเภทรถเครนที่เหมาะสม เช่น
- รถเครนล้อยาง
- รถเครนตีนตะขาบ
- รถเครนติดหลังรถ
การเลือกเครนต้องคำนึงถึงสภาพพื้นที่ ความคล่องตัวในการทำงาน และข้อจำกัดของหน้างาน เพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพสูงสุด
3. การประเมินพื้นที่ตั้งเครน (Ground & Setup Assessment)
พื้นที่ตั้งเครนเป็นหนึ่งในปัจจัยที่มีความสำคัญมากที่สุด
3.1 สภาพพื้นดิน
- ประเภทของพื้นดิน เช่น ดินถม ดินอ่อน ทราย หรือคอนกรีต
- ประวัติการถมดินหรือการทรุดตัวในพื้นที่
- ความสามารถในการรับน้ำหนัก (Ground Bearing Capacity)
3.2 การตั้งขาเครน
- การกางขาเครนเต็มระยะตามที่ผู้ผลิตกำหนด
- ความจำเป็นในการใช้แผ่นรองขาเครน (Outrigger Pad / Steel Plate)
- การปรับระดับเครนให้อยู่ในแนวราบ
การตั้งเครนบนพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม เป็นสาเหตุหลักของอุบัติเหตุเครนล้ม
4. การสำรวจสิ่งกีดขวางและพื้นที่โดยรอบ
การสำรวจหน้างานต้องครอบคลุมพื้นที่โดยรอบทั้งหมด ได้แก่
- สายไฟแรงสูง ระบบไฟฟ้า และระบบสาธารณูปโภค
- อาคาร โครงสร้างถาวร และโครงสร้างชั่วคราว
- พื้นที่ทำงานของเครื่องจักรอื่น
- เส้นทางเข้า–ออกของรถเครนและรถขนส่ง
ต้องมีการกำหนดระยะปลอดภัยและวางแผนการเคลื่อนที่ของเครนอย่างชัดเจน
5. การพิจารณาสภาพแวดล้อมและสภาพอากาศ
สภาพแวดล้อมมีผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของงานยก
- ความเร็วและทิศทางของลม
- ฝน ความชื้น และสภาพพื้นลื่น
- อุณหภูมิและทัศนวิสัยในการทำงาน
- การทำงานในเวลากลางคืนและแสงสว่าง
ในกรณีที่สภาพอากาศไม่เหมาะสม ควรหยุดหรือเลื่อนการยกออกไป
6. ความพร้อมของบุคลากรและระบบการทำงาน
6.1 บุคลากรหลัก
- คนขับเครนที่ผ่านการอบรมและมีใบอนุญาต
- ผู้ควบคุมการยก (Signal Man / Rigger)
- เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยหน้างาน
6.2 ระบบการสื่อสาร
- การใช้สัญญาณมือมาตรฐาน
- วิทยุสื่อสารหรืออุปกรณ์สื่อสารอื่น
- การซักซ้อมขั้นตอนก่อนเริ่มงาน (Toolbox Meeting)
7. การตรวจสอบอุปกรณ์ยกและความพร้อมก่อนเริ่มงาน
ก่อนเริ่มงาน ต้องมีการตรวจสอบอุปกรณ์ทุกครั้ง ได้แก่
- สภาพของสลิง โซ่ ตะขอ และอุปกรณ์ยกอื่น ๆ
- พิกัดรับน้ำหนักของอุปกรณ์
- การชำรุด การสึกหรอ หรือการผิดรูป
- เอกสารรับรองและประวัติการตรวจสอบ
8. การจัดทำแผนการยก (Lifting Plan & Risk Assessment)
แผนการยกเป็นเอกสารสำคัญที่แสดงถึงความพร้อมและความเป็นมืออาชีพของผู้ให้บริการ
8.1 เนื้อหาของแผนการยก
- รายละเอียดของงานยกและลำดับขั้นตอน
- การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)
- มาตรการควบคุมและป้องกันอันตราย
- แผนรับมือกรณีฉุกเฉิน
8.2 การอนุมัติแผน
แผนการยกควรได้รับการตรวจสอบและอนุมัติจากผู้มีอำนาจก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
การประเมินหน้างานก่อนใช้เครนเป็นกระบวนการที่ช่วยลดความเสี่ยง เพิ่มความปลอดภัย และยกระดับคุณภาพของงานยกให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล การวางแผนอย่างรอบคอบตั้งแต่ก่อนเริ่มงานไม่เพียงช่วยป้องกันอุบัติเหตุ แต่ยังสร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้าและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย
บริษัทเครนมืออาชีพจึงให้ความสำคัญกับ Crane Operator Rigger ทีมงานหน้างาน แผนงานยก (Lifting Plan) และมาตรฐานความปลอดภัย ควบคู่ไปกับคุณภาพของเครื่องจักร เพื่อให้งานยกด้วยรถเครนทุกครั้งเป็นไปอย่างปลอดภัย สร้างความมั่นใจ และความเชื่อถือให้กับลูกค้า
Tel : 038-054065-70
email : [email protected]
LineOA : @Sahacrane
website : https://www.sahacrane.com/th/home
แล้วพบกับสาระดีๆแบบนี้ทางด้านงานช่าง งานวิศวกรรม และอุตสาหกรรมได้ที่ นายช่างมาแชร์ นะครับ
Website: www.naichangmashare.com
Facebook: https://www.facebook.com/naichangmashare/
Blockdit : https://www.blockdit.com/naichangmashare
Instragram: https://www.instagram.com/naichangmashare/
Twitter: https://twitter.com/naichangmashare
Youtube: https://www.youtube.com/@naichangmashare
TikTok : https://www.tiktok.com/@naichangmashare
